Μεθοδολογία έρευνας

Νομίζω, μακράν το δυσκολότερο μάθημα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, είναι η Μεθοδολογία Έρευνας.  Γιατί με τον τρόπο που γίνεται είναι παντελώς ακατανόητο και άχρηστο. Το να σε μαθαίνουν θεωρητικά πώς να κάνεις έρευνα, είναι σα να σε μαθαίνουν θεωρητικά πώς θα κολυμπάς: μπορεί να ξέρεις ότι θα πέσεις παράλληλα στο επίπεδο της θάλασσας, θα κάνεις το ένα χέρι έτσι και το άλλο αλλιώς και θα χτυπάς τα πόδια πάνω-κάτω, αλλά κανείς δεν εγγυάται ότι, αν το κάνεις αυτό, πρακτικά, όντως θα …επιπλεύσεις. Θέλω να πω, μερικά πράγματα, μαθαίνονται μόνο εμπειρικά. Η έρευνα είναι ένα από αυτά.

Έτσι, συνήθως κομμάτι της εκπαίδευσής σου είναι να εκπονήσεις μια μικρής κλίμακας έρευνα. Υποτίθεται ότι μπλέκοντας με αυτό θα δεις πώς λειτουργούν στην πράξη όσα αναφέρθηκαν στο μάθημα. Αν θέλετε, θα σας πω ακριβώς πώς λειτουργούν...

Συνήθως βρίσκεις μια έτοιμη εργασία φίλου φίλης από άλλο Τμήμα και την παρουσιάζεις σαν δική σου με μικρές αλλαγές. Τι έμαθες; Να κλέβεις για να πάρεις βαθμό (κλασική μάθηση ελληνικού ΑΕΙ). 

Αν είσαι τόσο γκαντέμης που δεν έχεις φίλο, με ένα διακοσαρικάκι πας και σου γράφουν μια έξω, στα «φροντιστήρια». 

Αν δεν έχεις τα χρήματα, τότε αναγκαστικά θα τη γράψεις μόνος σου. Πώς; Δέκα μέρες πριν τη λήξη της προθεσμίας θα φτιάξεις ένα ελεεινό ερωτηματολόγιο που θα μοιράσεις σε φιλους σου, θα φροντίσεις να μαζέψεις μόνο ποσοτικά δεδομένα (γιατί τα ποιοτικά πολύ πιο χρονοβόρα να αποδελτιωθούν) και στο θεωρητικό μέρος θα κάνεις ένα ξέφρενο copy-paste από εργασίες που βρήκες να κυκλοφορούν ελεύθερα στο διαδίκτυο (πιθανά από άλλους προπτυχιακούς ή μεταπτυχιακούς φοιτητές) ή άρθρα από ανθρώπους που δεν έχεις ξανακούσει στη ζωή σου και θα φτιάξεις ένα υπέροχο τέρας. Τι, μόνο ο Φρανκενστάιν μπορούσε; Μπορείς κι εσύ.

Σε κάθε περίπτωση, ο καθηγητής ζώον δεν είναι, κι αν έχει δείγμα γραφής σου, στις πρώτες δυο περιπτώσεις θα σε ανακαλύψει ότι δεν το έγραψες εσύ, και στην τρίτη ότι σαφώς το έγραψες εσύ γιατί είναι τρα-γι-κή εργασία, αλλά θα πει «ε, εντάξει, βάλε του ένα 5 να περάσει να μην τον ξαναέχουμε στα πόδια μας, σε τελική δε σπουδάζει και ιατρική να πάρει κανέναν άνθρωπο στο λαιμό του».

Εδώ λοιπόν θέλω να πω, ότι έχοντας διορθώσει πολλές εργασίες, κυρίως εκπαιδευτικών, επειδή οι εκπαιδευτικοί πράγματι παίρνουν κόσμο στο λαιμό τους (τα παιδιά μας) καλό θα ήταν να μην τους αφήνουμε να παίρνουν πτυχία τόσο αγόγγυστα. Θα πω ότι υπήρχαν πολλές παράγραφοι που δεν έβγαζαν νόημα (προφανώς γιατί έβαλαν ολόκληρη αγγλική παράγραφο στο Google translator και μετα την επικόλλησαν χωρις να την διαβάσουν)! Ότι υπήρχαν αναφορές από πηγές, το ίδιο αξιόπιστες με το  …Hello. Ότι «έτρωγαν» αναφορές και αντί να πουν «Σύμφωνα με τον ΜακΑβόυ … (ΜακΑβόυ 1998 στο Φασμπέντερ 2013)» έγραφαν τελική αναφορά «Σύμφωνα με τον Φασμπέντερ…» -με λίγα λόγια χρέωναν σε άλλους, άλλες θεωρίες! Κι έπειτα, κάποιος θα δανειστεί αυτή την εργασία, να την αντιγράψει για μάθημα σε κάποια άλλη Σχολή ή θα αντιγράψει θεωρητικά κομμάτια της στη δική του εργασία.

Θέλω να πω ότι, με αυτό τον τρόπο "διδασκαλίας", όχι μόνο δεν μαθαίνουν να κάνουν έρευνα, δεν μαθαίνουν ούτε καν να διαβάζουν μια έρευνα. Να εκτιμούν την αξιοπιστία και τη σοβαρότητά της. Να εκτιμούν τις πηγές, το βάθος των ανθρώπων που λένε κάτι -ποιος είναι, που εργάζεται, τι ειδικότητα έχει, δικαιοδοτείται να μιλά γι’ αυτό; Κι αν δεν ξέρεις να ελέγχεις τις πηγές σου, τότε τι διαφορά έχεις από κάποιον που δεν έβγαλε ουτε το Λύκειο; Τι σε κάνει καλύτερο, πιο "μορφωμένο";  Αν δε μπορείς να ελέγξεις μόνος σου τις θεωρίες συνομωσίας του διαδικτύου, την παραφιλολογία για τον εμβολιασμό, τις έρευνες σχετικά με την κατάρρευση του καπιταλισμού, τότε τι διαφορετικό έχεις; Είσαι άλλο ένα πιόνι χωρίς βούληση, άλλο ένα έρμαιο τον περιστάσεων, άλλο ένα ανθρωπάκι που κοιτά να τη βολέψει!

Γίνεσαι σαν εκείνη τη γελοία τη Χημικό που συνάντησα κάποτε σε έναν διαγωνισμό επιστήμης: τα παιδιά της τάξης της ήθελαν να κάνουν ένα πείραμα που είδαν στο διαδίκτυο και αποδείκνυε ότι με ένα χρυσό δαχτυλίδι μπορούν να αποδείξουν ότι το κραγιόν τους  περιέχει μόλυβδο που είναι καρκινογόνος. Της είπα «ξέρετε, νομίζω ότι πρέπει να τις αποτρέψετε γιατί έψαξα πολύ και δε βρήκα καμία επιστημονική έρευνα που να το στηρίζει αυτό, αντιθέτως βρήκα μια που έλεγε ότι χημικά αυτό δεν στέκει» κι εκείνη απάντησε «δε νομίζω ότι δε στέκει, ξέρετε πόσα βίντεο υπάρχουν στο διαδίκτυο με το δαχτυλίδι που μαυρίζει μόλις ακουμπά το κραγιόν»; Αυτό τώρα ήταν επιστημονική τεκμηρίωση από άνθρωπο με πτυχίο Χημικού: ο αριθμός ερασιτεχνικών βιντεο από 15χρονω αποδεικνύει την αλήθεια του αμφιλεγόμενου πειράματος!

Οι μαθήτριες της, ακόμα πιστεύουν ότι έκαναν ένα «επιστημονικό» βίντεο. Αυτή ακόμα πιστεύει ότι διδάσκει «επιστήμη». Κι εγώ ακόμα λέω ότι η Μεθοδολογία Έρευνας είναι ένα πολύ σημαντικό μάθημα για να το διδάσκεσαι τόσο επιφανειακά. Και να αποκτάς μηδέν κριτική ικανότητα.

Αλλά πες μου και το μάθημα που διδασκόμαστε σε βάθος σε ολη την σχολική και φοιτητική μας ζωή (εκτός απ’ το «πώς να πάρω καλύτερο βαθμό με τον λιγότερο κόπο και φυσικά, χωρίς διάβασμα»).

Πού κάνω αίτηση για την υιοθεσία μου;

Πριν λίγο μου τηλεφώνησε μια φίλη υποψήφια διδακτόρισσα, που ο δικός της Επιβλέπων τη χώνει ασυστόλως σε επιτηρήσεις, να μου πει ότι πήγε να κάνει επιτήρηση σε μάθημα του Μεγάλου.
-Μπαίνω και μου λέει "α, δε θα σας χρειαστώ, κακώς σας ταλαιπώρησαν", κι έκατσε κι έκανε επιτήρηση μόνος του και στα δύο μαθήματα, μου είπε όλο χαρά. "Τι καλός που είναι μωρεεέ"!

Πώς είναι μερικοί γονείς που καμαρώνουν για τα παιδιά τους;
Ε, δε μπόρεσα να αποφύγω να σκεφτώ -για άλλη μια φορά- ότι ο Μεγάλος
είναι από τους ελάχιστους ανθρώπους που
δε θα προσπαθήσουν να αποφύγουν τις ευθύνες τους
δε θα σου φορτώσουν τη δουλειά τους
δε θα καρπωθούν τους κόπους σου
θα σου φερθούν με ευγένεια και σεβασμό
θα προσπαθήσουν να σε βοηθήσουν.

Και νιώθω μια παράξενη χαρά όταν κι άλλοι αναγνωρίζουν τα καλά στοιχεία του
μια παράξενη υπερηφάνεια, λες και είναι -ξέρω κι εγώ;- γονιός μου
μια ηλίθια περιαυτολογική περηφάνια -καμαρώνεις έμμεσα που ένας τόσο καλός άνθρωπος
σε δέχτηκε να δουλέψεις μαζί του κι έκανε κι εσένα καλή.

Αν συνεχίσω με αυτό το ρυθμό θαυμασμού, βέβαια,
το διδακτορικό θα τελειώσει με αίτηση, από μεριάς μου, για υιοθεσία από τον Μεγάλο
και το ανησυχητικό, για τη σωφροσύνη του εγχειρήματος, είναι ότι ο Μεγάλος, παίζει και να δεχτεί!
:)

υπόσχομαι να είμαι υποδειγματικό (κακομαθημένο) μοναχοπαίδι!

Το μοναχικό γοβάκι, το μονόκλ, ο Τζέιμς κι εγώ

Με μια γόβα μες στην τσάντα, στην Γλυφάδα τριγυρνώ
μήπως βρω να την ταιριάξω με αξεσουάρ σωστό.
Το ταμείον είναι μείον, φουλ όμως τα μαγαζιά
από εμπόρευμα τρισάθλιο και αισθητική κακιά.

Μα δε βρήκα ούτε τσάντα, ούτε ζώνη, ούτε αγκράφα
τίποτα που να πηγαίνει, με την γόβα τη μονή
και το μόνο πια που μένει να ψωνίσω πριν γυρίσω
είν' το Monocle, που θέλει μια αδερφή- ψυχή.

Θέλω εδώ να εξηγήσω, πως εγώ και το Μονόκλ
δεν είμαστε συνηθισμένοι να βαδίζουμε μαζί
βρίσκω πρόκληση μεγάλη -να μην πω τρομακτικό-
ένα έντυπο life-style να κοστίζει τόσα ευρώ.

Τέλος πάντων, το αγοράζω, και στην τσάντα το πετώ
και μου κόβεται η μέση- δυο κιλά περιοδικό
τα μισά διαφημίσεις πανακρίβων ρολογίων
τα υπόλοιπα για χίπστερς πλούσιους με παπιγίον.

Μόλις μπαίνω στο αμάξι, το πετάω κάπου πλάι
τα παράθυρα ανοίγω- η ζέστη αποπνικτική,
κοιτάζω το εξώφυλλο, μα κάτι δεν μου πάει
η παρουσία του λογότυπου είναι ενοχλητική.

Φοβάμαι όπως οδηγώ και σε φανάρι στέκομαι,
κι αν χέρι απλώσει κάποιος απ' το παράθυρο;
κι αν κλέψει έτσι απλά το έκθετο Μονόκλ;
που είναι ο,τι ακριβότερο στο αμάξι κουβαλώ.

Και τότε σκέφτομαι γοργά, να το γυρίσω ανάποδα
κανείς δε θα ασχοληθεί με άλλο περιοδικό
μα ξαφνικά φωτίζομαι και λάμπω και τσιρίζω
"αχ, Τζέιμς, είναι απίστευτο, πώς βρέθηκες εδώ;"

Με μια γόβα έφυγα, στην τσάντα μου χωμένη
και γύρναγα ελαφρύτερη κατά δώδεκα ευρώ
μα διόλου δε με ένοιαζε κι ήμουν ευτυχισμένη
γιατί τον Μακαβόυ μου, είχα συνοδηγό!

PRADA παπούτσια φόραγε κι ένα χοντρό παλτό
ήτανε Μάιος εκεί με κρύο τσουχτερό
με κοίταγε ασπρόμαυρος, στην ομιχλώδη Αγγλία
κι έμοιαζε τόσο όμορφος σαν σε φωτογραφία.

Στο σπίτι όταν γύρισα, έβαλα ένα πότο
κι έκατσα με τον Τζέιμς παρέα να το πιω.
Την επομένη ο φίλος, μου έστειλε τα λεφτά
μα είχα ήδη αποζημιωθεί με όνειρα τρελά.

Πληροφορία μη τεκμηριωμένη, πληροφορία ουκ έστιν!

Κάθε καλοκαίρι περιμένω πώς και πώς να βρω ελεύθερο χρόνο, να ξεκουραστεί το μυαλό μου και να διαβάσω όλα τα "δύσκολα" βιβλία, στα οποία δε μπορούσα να συγκεντρωθώ και να τους αφοσιωθώ αναγνωστικά, τον υπόλοιπο καιρό.

Ξεκίνησα, λοιπόν, να διαβάζω μια πραγματεία 454 σελίδων, σχετικά με το πώς ο πολιτισμός σχετίζεται και επηρεάζει την φυσική επιλογή (βλ. Δαρβίνος). Το είχα βρει εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα!

Ήδη από τις πρώτες σελίδες, με κάτι άκυρα και υπερβολικά πολλά μότο, κατάλαβα ότι κάτι δεν πάει καλά με τον συγγραφέα. Αλλά δεν πτοήθηκα. Προχώρησα λίγο το διάβασμα, για να δω ότι ο τύπος κάνει κάτι χοντρές γενικεύσεις, χωρίς ίχνος λογικής -μου θύμησε τον Βύρωνα Πολύδωρα της τελευταίας δεκαετία, όπου πλέον, δε θα τον έλεγες και τον πιο διαυγή στοχαστή.   

Σταμάτησα το διάβασμα, μπήκα να δω ποιος είναι αυτός ο συγγραφέας. Τι έχει κάνει στη ζωή του. 

Είδα ότι είναι τεχνοκράτης. Έχει σπουδάσει στο ΕΜΠ. Πιθανολογώ, βέβαια, πως αν τον ρωτήσουν τι επαγγέλλεται θα πει "φιλόσοφος". Και τι φιλόσοφος!

Μετά από πλήθος υποκειμενικών συσχετίσεων αιτίων- αποτελεσμάτων, και γενικεύσεις- αντικειμενοποιήσεις επί των υποκεμενικοτήτων, σε ένα σημείο παραθέτει ολόκληρη την αλληλογραφία του με το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, απ΄το οποίο αναζητά αποδείξεις οτι "ο έρωτας είναι η πολιτισμική εξέλιξη της βίας".
Ρωτά στο Κέντρο για την ετυμολογίκή ρίζα της λέξης "φιλί", και του απαντούν ότι προέρχεται απο το ρήμα "φιλώ" που σημαίνει "αγαπώ".  Εκείνος εγείρει το ερώτημα "τότε το "φιλονικώ" γιατί δε σημαίνει αγαπώ τη νίκη αλλά μαλώνω με κάποιον;" και οι υπεύθυνοι του απαντούν "επειδή η νίκη σχεδόν πάντα απαιτούσε ανταγωνισμό και έντονη μαχητικότητα, οπότε το ρήμα ήδη από την αρχαία ελληνική σήμαινε και ανταγωνίζομαι". Και ο στοχαστής, από αυτή την απάντηση καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: "από την παραπάνω αλληλογραφία φαίνεται ότι η λέξη φιλί περιέχει τη βία"!

Η λέξη "νίκη" του είπαν περιέχει τη βία, αλλά αυτός μεταβίβασε την ιδιότητα στο άλλο συνθετικό!

Αυτός κι αν είναι συλλογισμός!
Ο Μπέρτραντ Ράσελ θα κατάπινε την πίπα του, αν τον άκουγε!

Μετά από αυτό εγκατέλειψα την ανάγνωση. Πληροφορία μη έγκυρη, πληροφορία ουκ έστιν.

Αλλά απορώ. Αυτό το κείμενο έχει εκδοθεί- και μάλιστα σε δύο γλώσσες.

Αυτός ο άνθρωπος έχει και διδακτορικό!

Πώς διάολο έκανε ολόκληρο διδακτορικό, χωρίς να μάθει να κάνει έναν σωστό επαγωγικό συλλογισμό; Χωρίς να δίνει μια βάσιμη επιστημονική απόδειξη;

Και το βιβλίο του κυκλοφορεί σε e-book, ελεύθερα, παντού!

Θα το διαβάζει κόσμος, που δεν ξέρει να ψάχνει λίγο παραπάνω ανάμεσα στις λέξεις, και θα τα πιστεύει! Και θα νομίζει ότι ευφάνταστες εικασίες, πνευματώδεις παραλογισμοί και ψευδοφιλοσοφικά θεωρήματα που δεν έχουν καμία απολύτως βάση, αυτά είναι επιστήμη. 

Και θα είναι έτοιμος ο αναγνώστης, να διαβάσει και άλλα τέτοια "επιστημονικά" συγγράμματα και να πεισθεί ότι το Ολοκαύτωμα δεν έγινε ποτέ, ότι η οικονομική κρίση βασίζεται στον ανάδρομο Κρόνο (whatever!) και θα αναρωτιέται γιατί η Τατιάνα Στεφανίδου δεν έχει πάρει ακόμα βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών για την προσφορά της στην επιστήμη...

Εxit light, enter night... Ε, ρε μεσαίωνας

Η επίδραση του wifi και του κινητού στα "βλίτα"

Βάσει της έρευνας που ακολουθεί, στην ομάδα υψηλού κινδύνου είναι κυρίως φίλοι μας  "φυτά",  "νούφαρα', "βλίτα". Ειδοποιήστε τους. Κινδυνεύουν!!!

http://www.ethnoshellas.gr/index.php/2-news/2844-vgalte-to-router-wi-fi-ap-to-ypnodomatio-valte-ta-kinhta-se-apostasi-apo-to-kefali-sas-vinteo-peirama

Οι υπόλοιποι, μπορούμε να περιμένουμε μια έγκυρη έρευνα που να αφορά την υπόλοιπη ανθρωπότητα. Λέω "έγκυρη"  όχι μόνο επειδή θα έχει για πειραματόζωα ανώτερα θηλαστικά, αλλά επειδή πιθανά θα λαμβάνει υπόψην πολλές μεταβλητές, όπως ο προσανατολισμός των δυο δωματίων,η ποσότητα  θερμότητας, ηλιακής ακτινοβολίας, παροχής νερού, φροντίδας που έλαβαν τα δύο φυτά κ.α.

Στο μεταξύ, όσο περιμένουμε αυτήν την έρευνα, ας δώσουμε συγχαρητήρια στη μητέρα του κάρδαμου, που δεν επέτρεψε στο παιδί της να έχει κινητό, έχοντας διασθανθεί τις επιπτώσεις στη υγεία του.

Τέλειος Ακαδημαϊκός που ξέχασε μια λέξη, με 250.000 αναγνώστες: τι είναι;

Έτσι, σαν λήμμα σε σταυρόλεξο. 

Εβλεπα τον τίτλο του βιβλίου μεσα στο ΜΕΤΡΟ για μέρες.

Ωραίος τίτλος, πιασάρικος. Τίτλος που εστίαζε όχι σε όσα έχουμε μα όσα μας λείπουν. Και όλοι έχουμε ελλείψεις. Ένα κενό που αφήνουν οι γνώσεις, το μυαλό, οι άνθρωποι. "Όλα στα έμαθα μα ξέχασα μια λέξη". 125.000 αναγνώστες, 31 εκδόσεις ως το 2009. Έχουμε 2013. Πιστεύω θα έχει φτάσει το 1/4 του μύριου αναγνωστών. Πήρε και βραβείο αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ για το 2008. Ε, πρέπει να είναι ένα καλό βιβλίο.

Η λέξη "βιβλίο" είναι πολύ μεγάλη για τέτοια αναγνώσματα. Γιατί το συγκεκριμένο, δεν είναι κάτι ενιαίο και συμπαγές. Έχει μεν εξαιρετικά σημεία εκλαϊκευσης των πρακτικών διαχείρισης δυναμικού και μάνατζμεντ. Επίσης ένα καταπληκτικό κομμάτι για τη σαπίλα των Ακαδημαϊκών διορισμών και του πανεπιστημιακού συναφιού γενικότερα. Αλλά είναι ένα μέτριο λογοτεχνικό έργο. Μέτριο προς κακό. 

Και εγώ, όταν βλέπω ένα βιβλίο που μου το πουλάνε για μυθιστόρημα, θέλω να διαβάσω λογοτεχνία. Καλή λογοτεχνία. Κι αυτό το βιβλίο είναι από εκείνα που 1/4 του μύριου αναγνώστες λατρεύουν και τα υπόλοιπα 3/4 λατρεύουν να μισούν.  

Το στόρυ είναι ένας καθηγητής Πανεπιστημίου και η περιπλοκη σχέση μαθητείας του με μια φοιτήτρια του, χωρίς πατέρα και με οικονομική ανασφάλεια. Το "περιπλοκη σχέση" δεν περιλαμβάνει σεξ και αυτό είναι στα υπέρ του συγγραφέα. Νομίζω δε οτι πράγματι πιάνει και τους ρόλους που του αναθέτει έμμεσα η συγκεκριμένη φοιτήτρια λόγω των συγκεκριμένων αναγκών της (ειναι ταυτόχρονα γι' αυτήν πατρικό πρότυπο, επιστημονική αυθεντία, μέντορας, πάτρωνας, στήριγμα, φίλος και πλατωνικός της έρωτας).  Νομίζεις οτι θα διαβάσεις κάτι σαν Φιλιπ Ροθ, με περισσότερη ενσυναίσθηση από τον συγγραφέα και λιγότερο κυνισμό. Κι εκεί πατάς τη μπανανόφλουδα και σωριάζεσαι. 

Ο ήρωας, ο χαρακτήρας που αναλαμβάνει όλους αυτούς του ρόλους, είναι τόσο μα τόσο ψεύτικος και μονοδιάστατος. Έχει εμφάνιση Δημήτρη Παπαμιχαήλ στο "Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο", τσαγανό και θέληση Βασιλάκη Καϊλα ("θα προκόψω ό,τι και να γίνει"), με γνώσεις παιδαγωγικής του Jerome Bruner, με ικανότητες αντίληψης των αναγκών των άλλων και χειραγώγησης που τύφλα να έχει ο Freud, είναι ένας άνθρωπος γεμάτος ικανότητες και προτερήματα με τα οποία βλέπει τη σαπίλα και τη μιζέρια όλων των άλλων και θέλει να την αλλάξει, ο ήρωας του βιβλίο, ο καθηγητής Νίκος Αλεξίου είναι το όνειρο κάθε φοιτητη και φοιτήτριας, το πρότυπο κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου. Εκτός απο εμένα. 

Σκέφτομαι, ποια ανάγκη οδηγεί κάποιον να γράψει έναν βιβλίο στο οποίο ο κεντρικός ήρωας είναι μια αγιογραφία του συγγραφέα; Πόση ανασφάλεια, ανάγκη για θετική θεώρηση των άλλων, για συνεχή συλλογή θετικών σχολίων και γλυψίματος, μπορεί να έχει ένας καθηγητής Πανεπιστημίου; Γιατί αν δεν έχει αυτή την ανάγκη, τότε είναι εντυπωσιακό ότι εφόσον έχει όλες αυτές τις υπέροχες ικανότητες που απαριθμεί στο βιβλίο του, δε μπόρεσε να διαγνώσει ότι μπορεί να είναι όντως ένας καταπληκτικός δάσκαλος, αλλά δεν είναι με τίποτα ένας καλός συγγραφέας.

Το βιβλίο είναι απλοϊκό και όχι απλό. Η διαφορά ειναι εύκολη: απλό είναι κάτι που μπορείς να το κατακτήσεις με λίγη ή ελάχιστη προσπάθεια (να πιάσεις τη μπουκίτσα από το πιάτο, να τη βάλεις στο στόμα, να τη μασήσεις, να την καταπιείς). Απλοϊκό είναι όταν το φαγητό είναι πουρές, παιρνεις το κουτάλι και το καταπίνεις αμάσητο. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να νομίζεις οτι διαβάζεις ενεργητικά αλλά στην πραγματικότητα οι ιδέες πάνε και κάθονται στον παθητικό σου νου. Δεν τις σκέφτεσαι, τις αποδέχεσαι. Δεν αποφασίζεις, κάποιος άλλος αποφασίζει για ε΄σενα τι είναι καλό και σωστό. Δεν είσαι ένας κριτικός αναγνώστης, είσαι ένας παθητικός αναγνώστης.

Γι' αυτό μισώ τους ανθρώπους που κάνουν τέτοια λογοτεχνία. Κάτι Κοέλιους, κάτι Μαντάδες, κάτι άτομα που θεωρούν οτι έχουν τις γνώσεις και τις εμπειρίες που μπορούν να "σώσουν" τους άλλους. Που δεν γράφουν για να μάθουν και να ανακαλύψουν το βάθος της ανθρώπινης φύσης, να εξηγήσουν την περιπλοκη πραγματικότητα που κάθε μέρα βιώνουμε. Αλλά που με μεγάλη βεβαιότητα θα σου πουν οτι "αν θες κάτι πολύ όλο το συμπάν θα συνωμοτήσει να το αποκτήσεις" ή "αν δε συνωμοτήσει, δούλεψε πολύ και θα τα καταφέρεις" ή "κάνε του μάγια από τις Μάγισσες τις Σμύρνης και θα πάνε όλα καλά". Η βεβαιότητα ειναι το νέο όπιο του ταλαιπωρημένου ανθρώπου. Πουλάνε οι βεβαιότητες.

Στο βιβλίο λοιπόν αυτό, ο κεντρικός ήρωας είναι αγιογραφία του συγγραφέα, οι υπόλοιποι ήρωες δεν έχουν προσωπικό χαρακτηρα παρά μιλάνε πάντα με τον ίδιο τρόπο (πχ δεν αναγνωρίζεις καμία διαφορά επιπέδου στις πωλήτριες του καταστηματος που δουλεύει η Άννα και στους Ακαδημαϊκούς). Το γενικότερο ύφος του βιβλίου ειναι διδακτικό κι εκείνη χάνει τη μάχη με την απόλαυση της ανάγνωσης: οι διάλογοι δεν δινουν ζωντάνια στο κείμενο αλλά χρησιμοποιούνται σαν έμμεσοι τρόποι να φανει πόσο εύστοχες -διδακτικές- παρατηρήσεις κάνουν οι ήρωες ή -ακόμα χειρότερα- να δώσει ορισμούς ως ατάκες! Η γραφή του είναι περιγραφική με έναν τρόπο απο τη μια ευκολοδιάβαστο αλλά ταυτόχρονα εκνευριστικό, βαρετό: δεν έχει ζωή, χρησιμοποιεί πολλά επίθετα, πολλά συνώνυμα, είναι σαν έκθεση 14χρόνου που ξέρει οτι πρέπει να βάζει καλολογικά στοιχεία και το παρακανει. Εχει τόσο πολυ το κατάλοιπο της ακριβολογίας του επιστήμονα, που θέλοντας να πει ακριβώς αυτο που θέλει να πει χωρίς να παρερμηνευτεί στο κάνει νια νια λέγε- λέγε, εξήγα- επεξήγα.

Φυσικά, όσο εγώ γκρινιάζω το βιβλίο πουλάει, ο συγγραφέας χέστηκε τη γνώμη έχω γι' αυτόν και προσωπικά αναρωτιέμαι γιατί θυμώνω τόσο πολύ με αυτά τα βιβλία. Σε τελική, αφού έχουν κοινό, εμένα τι με κόφτει; 

Με κόφτει οτι έχουν εξαντληθεί και δε μπορώ να αγοράσω βιβλία του Κιουρέισι ή του Μήτσου, του Καλπούζου,  γιατί δεν πούλαγαν ή γιατί έκλεισαν οι εκδοτικοί, επειδή ο κόσμος αγοράζει τέτοια αναγνώσματα. Και που ξαναλέω, δεν έχω κανεναν πρόβλημα με την εκλαϊκευμένη επιστήμη. Τα βιβλιά του ψυχολόγου Πιντέρη ή τα βιβλία των εκδόσεων ΑΒΓΟ, πραγματικά τα θεωρώ κορυφαία γιατί δεν αρνούνται τι είναι: είναι επιστημονικά βιβλία γραμμένα με φαντασία και χιούμορ. Κι όταν κάτι είναι αυθεντικό έχει πάντα ποιότητα και προσφέρει απόλαυση και ψυχαγωγία. Οταν κάτι είναι τόσο κατάφορα διδακτικό, πώς πάς να το βαφτίσεις λογοτεχνία;

ΥΓ. Κι αν έχει κανείς το "Μεσάνυχτα όλη μέρα" του Χανίφ Κιουρέισι ή το "Όμοιος ομοίω ζευγαρώνει" του Γκέλερτ Σέπαρντ, να μου στείλει μήνυμα να το δανειστώ, να το διαβάσω, να μου φύγει το μαράζι.

Χρυσές σφαίρες 2013

Μας έφαγε η κουλτούρα εδώ μέσα
ας δούμε και λίγη δυν-αστεία

χλιδή, χαμόγελα, τουλέτες, διαμάντια, σαμπάνιες
και ένας υπέροχος κόσμος στον οποίο το χειρότερο που μπορεί να συμβεί

είναι να μην βραβευτείς...

Καλύτερο κι από πρόζακ